در روزهای اخیر، جنجال بزرگی درباره سفر احتمالی بنیامین نتانیاهو به نیویورک شکل گرفته است. زهران ممدانی، شهردار تازه‌کار نیویورک، اعلام کرده که قصد دارد نخست‌وزیر اسرائیل را به اتهام جنایات جنگی دستگیر کند. اما این وعده انتخاباتی با واکنش تند دونالد ترامپ روبرو شده است. در این مقاله، ابعاد حقوقی و سیاسی این ماجرا را بررسی می‌کنیم و به این پرسش پاسخ می‌دهیم که کدام یک از این دو، اختیارات بیشتری در عمل دارند.

 

اساس حقوقی درخواست ممدانی چیست؟

منشأ این ماجرا به حکم دادگاه کیفری بین‌المللی (ICC) در سال ۲۰۲۴ بازمی‌گردد. این دادگاه، نتانیاهو را به اتهام جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت در غزه تحت تعقیب قرار داده است. ممدانی در جریان تبلیغات انتخاباتی خود قول داده بود که در صورت پیروزی، این حکم را در نیویورک اجرا کند.

اما مشکل بزرگ اینجاست که آمریکا عضو دادگاه کیفری بین‌المللی نیست و هیچ تعهد قانونی برای اجرای احکام آن ندارد. علاوه بر این، قوانین فدرال آمریکا، بازداشت یک رهبر خارجی را در خاک این کشور ممنوع کرده است. به همین دلیل، ممدانی به‌زودی متوجه شد که دستش برای انجام این کار بسته است.

 

موانع قانونی پیش روی شهردار نیویورک

· آمریکا عضو ICC نیست و این دادگاه را به رسمیت نمی‌شناسد.

· قوانین فدرال، بازداشت مقامات خارجی را در خاک آمریکا ممنوع کرده است.

· تفاهم‌نامه سازمان ملل، عبور و مرور آزاد نمایندگان کشورها را تضمین می‌کند.

· شهردار نیویورک، هیچ اختیاری در امور سیاست خارجی و حقوق بین‌الملل ندارد.

 

واکنش ترامپ و قدرت ریاست‌جمهوری

دونالد ترامپ که در انتخابات پیروز شده، بلافاصله به این تهدید واکنش نشان داد. او در پیامی در شبکه‌های اجتماعی نوشت که نتانیاهو «به هیچ شکل و به هیچ دلیل» در خاک آمریکا بازداشت نخواهد شد. این واکنش نشان می‌دهد که رئیس‌جمهور آمریکا، قدرت بازدارندگی بالایی در این زمینه دارد.

ریاست‌جمهوری آمریکا اختیارات گسترده‌ای در حوزه سیاست خارجی و امنیت ملی دارد. ترامپ نه‌تنها می‌تواند از اجرای حکم ICC جلوگیری کند، بلکه ابزارهای قانونی برای مقابله با هرگونه اقدام محلی در این زمینه را نیز در اختیار دارد. به همین دلیل، ممدانی پس از مدتی مجبور شد عقب‌نشینی کند.

 

چرا ممدانی از موضع خود عقب کشید؟

پس از چند روز کشمکش، ممدانی در یک ویدئوی رسمی اعلام کرد که شهرداری نیویورک «اختیار قانونی مستقل» برای اجرای حکم ICC را ندارد. او با وجود این عقب‌نشینی، از دولت فدرال خواست که این حکم را اجرا کند و نتانیاهو را «شخص نامطلوب» در نیویورک خواند. این واکنش، یک عقب‌نشینی راهبردی و سیاسی محسوب می‌شود.

کارشناسان حقوقی معتقدند که این ماجرا بیش از هر چیز یک حرکت تبلیغاتی بوده است. ممدانی با این کار، ضمن وفادار ماندن به شعارهای انتخاباتی خود، جایگاه خود را در میان هواداران دموکرات و طرفداران فلسطین تثبیت کرد. اما در عمل، او هیچ ابزاری برای اجرای تهدید خود ندارد.

 

مقایسه قدرت عملی؛ ترامپ در برابر ممدانی

اگر بخواهیم واقع‌بینانه قضاوت کنیم، پاسخ روشن است: دونالد ترامپ به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا، قدرت بسیار بیشتری در این زمینه دارد. او فرمانده کل قواست و کنترل کامل بر دستگاه قضایی و اجرایی فدرال را در اختیار دارد. ممدانی اما یک شهردار محلی است که اختیاراتش در حوزه سیاست خارجی به صفر می‌رسد.

این تفاوت قدرت، به وضوح در رفتار دو طرف دیده می‌شود. ترامپ با یک توییت، کل ماجرا را جمع کرد و ممدانی را به عقب‌نشینی مجبور ساخت. حتی نتانیاهو نیز با اطمینان کامل اعلام کرده که در شهریورماه به نیویورک خواهد آمد و از محافظان ویژه اسرائیل برای امنیت خود استفاده خواهد کرد.

 

پیامدهای سیاسی این ماجرا برای آینده

این تنش، بیش از هر چیز نشان‌دهنده شکاف عمیق در جامعه آمریکاست. ممدانی نماینده نسلی از دموکرات‌های طرفدار فلسطین است که با سیاست‌های اسرائیل مخالفند. از سوی دیگر، ترامپ و جمهوری‌خواهان، حمایت بی‌چون‌وچرا از اسرائیل را در دستور کار دارند. این تقابل در ماه‌های آینده و با نزدیک شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای، داغ‌تر نیز خواهد شد.

مهم‌تر آنکه این ماجرا، محدودیت‌های قدرت شهرداران را در امور بین‌الملل به خوبی نشان داد. حتی یک شهردار پرنفوذ مانند ممدانی نیز نمی‌تواند در برابر اراده دولت فدرال بایستد. نظام حقوقی آمریکا به گونه‌ای طراحی شده که امور سیاست خارجی را کاملاً در اختیار دولت مرکزی قرار می‌دهد.

 

جمع‌بندی؛ یک جنگ رسانه‌ای با نتیجه قطعی

در پاسخ به پرسش اصلی این مقاله، باید گفت که زهران ممدانی عملاً هیچ اختیاری برای دستگیری نتانیاهو در نیویورک ندارد. موانع قانونی، عدم عضویت آمریکا در ICC و مخالفت صریح رئیس‌جمهور، این کار را غیرممکن ساخته است. دونالد ترامپ نیز با قدرت کامل ریاست‌جمهوری، از هرگونه اقدام محلی در این زمینه جلوگیری خواهد کرد.

با این حال، این ماجرا نشان داد که حتی یک شهردار نیز می‌تواند با استفاده از رسانه‌ها، تنش‌های سیاسی بزرگی ایجاد کند. ممدانی هرچند در عمل شکست خورد، اما توانست پیام خود را به میلیون‌ها نفر برساند. در نهایت، این جنگ قدرت، بیشتر از آنکه حقوقی باشد، یک نبرد سیاسی و رسانه‌ای بود. آینده نشان خواهد داد که این کشمکش‌ها، چه تأثیری بر روابط آمریکا و اسرائیل خواهد گذاشت.

 

منابع:

· NYC mayor says city lacks legal authority to arrest Israeli PM – China.org.cn – ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶

· Trump dismisses NY Mayor Mamdani's threat to arrest Netanyahu – Dawn.com – ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶

· Alcalde de ciudad de Nueva York dice que la ciudad carece de autoridad legal – Xinhua Español – ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۶

· 'He is a war criminal': Mamdani says NYC cannot arrest Netanyahu – Dawn.com – ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶

· 'Netanyahu belongs in The Hague': NYC mayor Mamdani mulls arrest – Dawn.com – ۱۸ ژوئیه ۲۰۲۶

· Trump says Netanyahu will not be arrested in US – Xinhua – ۲۲ ژوئیه